Zadzwoń do nas

(+48) 883 193 303

Napisz do nas

biuro@kancelariamalina.pl

Czy bank może odmówić zwrotu pieniędzy skradzionych z rachunku, twierdząc, że klient zachował się nieostrożnie? Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowiedział na to pytanie w wyroku z 15 października 2026 r. w sprawie C‑70/25. Orzeczenie ma istotne znaczenie dla osób, które padły ofiarą phishingu i innych oszustw związanych z bankowością elektroniczną.

Oszustwo internetowe i odmowa banku

Wyobraźmy sobie sytuację, w której osoba wystawia przedmiot na sprzedaż w Internecie. Zainteresowany zakupem przesyła jej link, który ma rzekomo służyć do potwierdzenia transakcji. Po jego otwarciu sprzedający trafia na stronę przypominającą witrynę swojego banku i wpisuje dane logowania. Wkrótce okazuje się, że z rachunku zniknęły pieniądze.

To nie jest wyłącznie hipotetyczny przykład. Podobne zdarzenia stanowiły tło sprawy rozpatrywanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W sprawie C‑70/25, klientka polskiego banku padła ofiarą phishingu. Po wprowadzeniu danych na fałszywej stronie osoba trzecia dokonała przelewu z jej rachunku na konto pozostające w posiadaniu oszusta. Kobieta zgłosiła transakcję bankowi następnego dnia, ale spotkała się z odmową zwrotu pieniędzy.

Bank uznał, że klientka dopuściła się rażącego zaniedbania, ponieważ nie zapewniła odpowiedniej ochrony swoich danych uwierzytelniających.

Spór trafił do Sądu Rejonowego w Koszalinie, który zwrócił się do TSUE z pytaniem o wykładnię przepisów unijnej dyrektywy dotyczącej usług płatniczych (PSD2).

TSUE: bank powinien najpierw zwrócić pieniądze

W wyroku z 15 października 2026 r. Trybunał potwierdził, że samo przekonanie banku o rażącym niedbalstwie klienta nie uprawnia go do odmowy bezzwłocznego zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji.

Co do zasady bank powinien zwrócić taką kwotę niezwłocznie, najpóźniej do końca pierwszego dnia roboczego następującego po dniu, w którym dowiedział się o transakcji lub został o niej poinformowany. Warunkiem jest zgłoszenie transakcji przez klienta bez zbędnej zwłoki.

Prawo przewiduje wyjątek, gdy bank ma uzasadnione podstawy do podejrzenia oszustwa popełnionego przez samego klienta i pisemnie informuje o tych podstawach właściwy organ krajowy.

Istotne jest rozróżnienie dwóch sytuacji: podejrzenia, że klient sam dopuścił się oszustwa, oraz zarzutu, że jego nieostrożność umożliwiła działanie przestępcy. Nie są to pojęcia tożsame i nie wywołują takich samych skutków prawnych.

Zwrot pieniędzy a odpowiedzialność klienta – dwie odrębne kwestie

Wyrok nie oznacza, że klient, który dopuścił się rażącego niedbalstwa, zawsze pozostanie bez odpowiedzialności finansowej.

Trybunał wyraźnie rozdzielił obowiązek zwrotu pieniędzy od ustalenia, kto ostatecznie powinien ponieść stratę.

W praktyce oznacza to, że bank powinien najpierw wykonać obowiązek zwrotu, a następnie może dochodzić od klienta pokrycia poniesionych strat, jeżeli wykaże, że klient umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa naruszył ciążące na nim obowiązki.

Ciężar udowodnienia rażącego niedbalstwa klienta spoczywa na dostawcy usług płatniczych.

Nie wystarczy zatem samo stwierdzenie, że klient powinien był zachować większą ostrożność. Konieczna jest ocena konkretnych okoliczności oraz wykazanie przesłanek odpowiedzialności.

Co wyrok oznacza dla osób poszkodowanych przez oszustów?

Orzeczenie ma znaczenie dla konsumentów, którym banki odmawiają zwrotu środków po nieautoryzowanych transakcjach, powołując się na sposób postępowania klienta.

Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których poszkodowany:

• kliknął w link przesłany przez oszusta;

• trafił na stronę internetową podszywającą się pod bank;

• ujawnił dane logowania lub inne dane uwierzytelniające;

• zauważył nieautoryzowany przelew i zgłosił go bankowi;

• otrzymał odmowę zwrotu z uzasadnieniem, że dopuścił się rażącego niedbalstwa.

W takich przypadkach warto dokładnie przeanalizować uzasadnienie decyzji banku. Sam zarzut niedostatecznej ostrożności klienta nie przesądza bowiem o prawie banku do odmowy bezzwłocznego zwrotu środków.

Nie oznacza to jednak, że każda transakcja zgłoszona jako nieautoryzowana musi zakończyć się zwrotem bez względu na okoliczności. Znaczenie mają między innymi charakter transakcji, jej autoryzacja, termin zgłoszenia oraz ewentualne ustawowe wyjątki.

Co zrobić, gdy bank odmawia zwrotu?

Osoba, która zauważyła nieautoryzowaną transakcję, powinna przede wszystkim niezwłocznie zgłosić ją bankowi i zabezpieczyć dostęp do rachunku. Warto zachować potwierdzenie zgłoszenia, historię transakcji, korespondencję z bankiem oraz wiadomości i linki związane z oszustwem.

Jeżeli bank odmawia zwrotu, należy sprawdzić, na jakiej podstawie prawnej opiera swoją decyzję i jakie okoliczności wskazuje na jej poparcie. W zależności od sytuacji można rozważyć złożenie reklamacji, zwrócenie się o pomoc do Rzecznika Finansowego lub dochodzenie roszczeń na drodze sądowej.

Szczególne znaczenie ma przy tym wyrok TSUE w sprawie C‑70/25, który wskazuje, że bank nie może utożsamiać zarzutu rażącego niedbalstwa z podstawą do automatycznej odmowy bezzwłocznego zwrotu pieniędzy.

Ważny wyrok, ale konieczna analiza konkretnej sprawy

Wyrok TSUE z 15 października 2026 r. porządkuje istotną kwestię dotyczącą odpowiedzialności za nieautoryzowane transakcje płatnicze. Potwierdza, że obowiązek bezzwłocznego zwrotu środków i ostateczne rozliczenie odpowiedzialności klienta powinny być traktowane jako odrębne zagadnienia.

Dla osób poszkodowanych przez oszustów oznacza to, że odmowa banku uzasadniona wyłącznie zarzutem rażącego niedbalstwa wymaga szczególnie uważnej oceny w świetle prawa.

Jeżeli bank odmówił Ci zwrotu pieniędzy po nieautoryzowanej transakcji, nie zakładaj automatycznie, że jego decyzja jest ostateczna i zgodna z prawem. Warto sprawdzić jej podstawy i ustalić, jakie środki ochrony przysługują w konkretnej sytuacji.

Przeczytaj także:

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Mateusz Malina.  Dane osobowe podane w formularzu będą przetwarzane wyłącznie w celu udzielenia odpowiedzi na przesłane zapytanie oraz prowadzenia korespondencji. Masz prawo do  dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu oraz wniesienia skargi do Prezesa UODO. Podanie danych jest  dobrowolne, ale niezbędne do realizacji celu kontaktu.

  Pełna informacja w  Polityka prywatności.

Regulamin

Zadzwoń do nas

(+48) 883 193 303

Napisz do nas

biuro@kancelariamalina.pl

Reprezentujemy Klientów w całej Polsce. 

Obsługiwane miasta to m.in.: 

Grodzisk Wielkopolski, Wolsztyn, Opalenica, Nowy Tomyśl, Buk, Kościan, Rawicz, Leszno, Wrocław, Oleśnica, Poznań, Kalisz, Konin, Ostrów Wielkopolski, Zielona Góra, Gorzów Wielkopolski, Szczecin, Łódź, Kielce, Warszawa,  Katowice, Kraków, Rzeszów, Gdańsk, Opole, Nysa

Zadzwoń do nas

(+48) 883 193 303

Napisz do nas

biuro@kancelariamalina.pl

Copyright © 2025 Kancelaria Radcy Prawnego Mateusz Malina

Projekt i wykonanie: Kancelaria Radcy Prawnego Mateusz Malina